LUDWIK WASZKIEWICZ (1888-1976)

W jaki sposób można połączyć miłość do Polski i do swojej małej ojczyzny? Doskonale pokazuje to przykład Ludwika Waszkiewicza – archiwisty, historyka, regionalisty, publicysty, działacza społecznego, posła, a przede wszystkim człowieka szczerze oddanego Łodzi.

Urodził się 23 lipca 1888 roku w Łodzi. Uczył się początkowo w rodzinnym mieście, następnie studiował historię na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Po studiach, podjął pracę, początkowo jako nauczyciel gimnazjalny w Łodzi. Równocześnie działał w organizacjach społecznych, patriotycznych i niepodległościowych. Był prezesem Związku Stowarzyszeń Polskiej Młodzieży Niepodległościowej i Organizacji Młodzieży Niepodległościowej “Zarzewie”, współpracował także z pismami “Zarzewie” i “Sprawa Robotnicza”. Od 1910 roku działał w Polskich Drużynach Strzeleckich. Wraz z wybuchem I wojny światowej, wstąpił do Legionów Polskich, w których walczył w latach 1914-1915.

Kontynuował karierę nauczyciela historii, ucząc w latach 1917-1919 w Seminarium Nauczycielskim i w Gimnazjum im. Mikołaja Kopernika w Łodzi.  W tym czasie, zajął się także polityką. Działał w Narodowym Związku Robotniczym (NZR), a od 1920 roku w Narodowej Partii Robotniczej (NPR), odwołującej się do klasy robotniczej, ale propagującej hasła solidaryzmu społecznego. W styczniu 1919 roku, z ramienia tego ugrupowania, został wybrany na posła Sejmu Ustawodawczego. Pełnił wiele funkcji w komisjach sejmowych i we władzach swoich klubów poselskich. We wrześniu 1920 roku wziął także udział w konferencji pokojowej w Rydze, kończącej wojnę polsko-bolszewicką. Niemal przez całe dwudziestolecie (1919-1938) był posłem, należał do różnych klubów sejmowych. Po zamachu majowym wsparł obóz Piłsudskiego. Współtworzył prosanacyjną NPR-Lewicę, był posłem z list Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem w latach 1930-1935. Cały czas działał także w Łodzi, będąc członkiem Robotniczych Związków Zawodowych.

Zajmował się nie tylko polityką, ale i życiem społeczności lokalnej. Przez wiele lat, był działaczem miejskim, członkiem łódzkiej Rady Miejskiej, założycielem i wiceprezesem Uniwersytetu Ludowego w Łodzi. Pasja historyczna Waszkiewicza, zainicjowała powstanie w mieście prężnie działającego archiwum. Nie tylko gromadziło ono źródła historyczne, ale wspierało badania naukowe dziejów okręgu łódzkiego. Kierował Archiwum Miejskim w Łodzi od 1933 roku aż do wybuchu wojny.

W czasie okupacji niemieckiej przebywał w Warszawie, gdzie pracował w latach 1941-1944 jako archiwista w Archiwum Akt Dawnych. Działał w konspiracji, walczył także w Powstaniu Warszawskim. Po kapitulacji powstania, dostał się do niemieckiej niewoli, z której powrócił do kraju w lutym 1945 roku. Objął wówczas stanowisko dyrektora Archiwum Miejskiego Łodzi, które pełnił do 1949 roku. Przez następnie lata, dalej pracował w tej instytucji, noszącej już nazwę Archiwum Państwowe Miasta Łodzi i Województwa Łódzkiego. Waszkiewicz był człowiekiem oddanym swojej pracy i nauce. Współpracował z Instytutem Historii Uniwersytetu Łódzkiego, prowadząc tam wykłady. W latach 1945-1950 był prezesem Oddziału Łódzkiego Polskiego Towarzystwa Historycznego. Interesował się głównie historią lokalną, dziejami powstania listopadowego i styczniowego. Zebrał bogaty materiał archiwalny do dziejów zrywu styczniowego, który niestety nie został wykorzystany i spłonął podczas powstania warszawskiego. Zajmował się popularyzacją historii Łodzi i regionu. Prowadził wiele odczytów i publikował liczne artykuły w “Dzienniku Łódzkim”. Zmarł 10 października 1976 roku i został pochowany na Starym Cmentarzu w Łodzi.