ALEKSANDER NAPIÓRKOWSKI (1890-1920)

“Zginął jak żył w sumiennym wypełnianiu obowiązku wobec Ojczyzny”. Całe jego życie było oddane pracy na rzecz idei socjalistycznej oraz wolnej Polski.

Urodził się 20 listopada 1890 roku w rodzinie drobnoszlacheckiej na Kurpiach w majątku Chrzczony. Uczył się w rosyjskim gimnazjum w Pułtusku. Będąc w 1905 roku w III klasie, wziął udział w strajku, domagając się szkoły z polskim językiem wykładowym. Został za to usunięty z gimnazjum. Rodzice przenieśli do do Łomży, gdzie kontynuował naukę w Prywatnej Męskiej Szkole Handlowej. Wówczas związał się na lata, z działalnością rewolucyjną Polskiej Partii Socjalistycznej. Prowadził agitację wśród żołnierzy, rozprowadzał materiały propagandowe. Za tą działalność został dwukrotnie aresztowany, ale zwolniono go dzięki staraniom ojca. W 1908 roku podjął studia na wydziale elektronicznym Politechniki w Liège. Studiując, dalej kontynuował swoją działalność niepodległościową. W 1910 roku wstąpił do Związku Strzeleckiego. Działał również w Związku Młodzieży Postępowo-Niepodległościowej, lewicowej organizacji młodzieżowej, opowiadającej się za ideologią PPS-Frakcji Rewolucyjnej.

Podczas wakacji 1914 roku został skierowany na kurs Związku Strzeleckiego do Galicji. Tutaj zastał go wybuch I wojny światowej. Pod pseudonimem Kordian, wziął udział w marszu Pierwszej Kompanii Kadrowej z krakowskich Oleandrów do Kielc. Służył następnie, jako podoficer, w 1. Pułku Piechoty Legionów. W 1915 roku przeniósł się, jako zwykły żołnierz, do 1. Pułku Ułanów Legionów. Awansował tam w 1916 roku do stopnia chorążego i komendanta plutonu 5. Szwadronu. Brał udział w kampanii kieleckiej, trudnych walkach i odwrotach 1914 roku, a następnie ciężkich walkach pozycyjnych nad Styrem i Stochodem.

Po kryzysie przysięgowym 1917 roku, został internowany w obozie w Szczypiornie. Udało mu się stamtąd uciec i znów podjął nielegalną działalność w szeregach PPS. Został przewodniczącym Okręgowego Komitetu Robotniczego PPS w Łodzi i redaktorem pism “Łodzianin” i “Wyzwolenie”. Działał w kierunku zjednoczenia lewicy pod hasłami niepodległościowymi. Organizował strajki i manifestacje patriotyczne, sprzeciwiając się min. oddaniu ziemi chełmskiej Ukrainie po pokoju brzeskim w 1918 roku. Był twórcą i dowódcą Milicji Ludowej w Łodzi. Uczestniczył w rozbrajaniu Niemców w listopadzie 1918 roku.

W styczniu 1919 roku został wybrany na posła do Sejmu Ustawodawczego. Pełnił funkcje członka komisji administracyjnej i komisji wojskowej oraz sekretarza klubu sejmowego PPS. W 1920 roku wybrano go na członka władz centralnych PPS. Nie zapomniał jednak o swoim mieście. Pod koniec 1919 roku, zainicjował wydawanie w Łodzi “Dziennika Robotniczego”.

Podczas wojny polsko-bolszewickiej, pokazał że droższa dla niego od idei socjalistycznych i nowej wizji kraju, była niepodległość Polski. 13 lipca 1920 roku wstąpił ochotniczo do Wojska Polskiego. Jako porucznik, służył najpierw w 1. Pułku Szwoleżerów, następnie w 108. Pułku Ułanów. Został ciężko ranny 18 sierpnia 1920 roku, podczas szarży szwadronu, którym dowodził, na pozycje bolszewickie pod Ciechanowem. Wskutek odniesionych ran, zmarł tego samego dnia. Pośmiertnie awansowany i odznaczony najwyższymi orderami, spoczął na Starym Cmentarzu w Łodzi.